Wyszukaj
Baza wiedzy
Polecamy
21.07.2009
Powoływanie i działalność rady pracowniczej po zmianach
Od początku lipca br. obowiązują znowelizowane przepisy ustawy o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji. Warto zwrócić uwagę na nowy wzór o informowaniu Ministra Pracy o powstaniu nowej rady.
1. W których firmach działają rady pracownicze?
Rady pracownicze mogą powstawać u pracodawców, którzy prowadzą działalność gospodarczą i zatrudniają co najmniej 50 osób. Ustawa o zasadach organizacji i funkcjonowania rad nie ma zastosowania:
w przedsiębiorstwach państwowych, w których tworzony jest samorząd załogi przedsiębiorstwa,
- w przedsiębiorstwach mieszanych zatrudniających, co najmniej 50 pracowników,
- w państwowych instytucjach filmowych.
2. Ustalanie liczby członków rady
- 3 osoby – u pracodawców zatrudniających od 50 do 250 pracowników,
- 5 osób – u pracodawców zatrudniających od 251 do 500 pracowników,
- 7 osób – u pracodawców zatrudniających powyżej 500 pracowników.
Pomimo tego, rada pracowników może ustalić w porozumieniu z pracodawcą inną liczbę członków rady, przy czym w jej skład nie może wchodzić mniej niż 3 osoby. Liczbę pracowników ustala się na podstawie przeciętnej liczby zatrudnionych osób w ramach stosunku pracy, w okresie ostatnich 6 miesięcy przed dniem powiadomienia o wyborach członków rady pracowników. Dla jej obliczenia należy dodać liczby zatrudnionych w kolejnych miesiącach i otrzymaną liczbę podzielić przez 6. Jeżeli pracodawca działa krócej niż 6 miesięcy, to dodaje się liczby zatrudnionych w kolejnych miesiącach i otrzymaną sumę dzieli się przez liczbę tych miesięcy. Otrzymany wynik pracodawca podaje do wiadomości pracowników.
Przykład 1.
Liczba osób zatrudnionych na umowę o pracę w firmie XYZ w okresie od stycznia do czerwca wyniosła:
Styczeń – 346
Luty – 321
Marzec – 291
Kwiecień – 287
Maj – 286
Czerwiec – 291
Dla ustalenia liczby zatrudnionych w celu powołania rady pracowników sumujemy liczby zatrudnionych osób i uzyskany wynik dzielimy przez liczbę miesięcy, która w tym przypadku wynosi 6:
346 + 321 + 291 + 287 + 286 + 291 = 1822
1822 / 6 = 303,67
Pracodawca powoła 5-osobową radę pracowników.
Styczeń – 346
Luty – 321
Marzec – 291
Kwiecień – 287
Maj – 286
Czerwiec – 291
Dla ustalenia liczby zatrudnionych w celu powołania rady pracowników sumujemy liczby zatrudnionych osób i uzyskany wynik dzielimy przez liczbę miesięcy, która w tym przypadku wynosi 6:
346 + 321 + 291 + 287 + 286 + 291 = 1822
1822 / 6 = 303,67
Pracodawca powoła 5-osobową radę pracowników.
Przykład 2.
Firma produkcyjna działa od marca. Liczba osób zatrudnionych na umowę o pracę od kwietnia do czerwca wyniosła:
Kwiecień – 1068
Maj – 1067
Czerwiec – 1075
Dla ustalenia liczby zatrudnionych w celu powołania rady pracowników sumujemy liczby i wynik dzielimy przez liczbę miesięcy, która w tym przypadku wynosi 3:
1068 + 1067 + 1075 = 3210
3210 / 3 = 1070
Pracodawca powoła 7-osobową radę pracowników.
Kwiecień – 1068
Maj – 1067
Czerwiec – 1075
Dla ustalenia liczby zatrudnionych w celu powołania rady pracowników sumujemy liczby i wynik dzielimy przez liczbę miesięcy, która w tym przypadku wynosi 3:
1068 + 1067 + 1075 = 3210
3210 / 3 = 1070
Pracodawca powoła 7-osobową radę pracowników.
3. Wybory do rady pracowniczej
Wybory do rady organizuje się na pisemny wniosek co najmniej 10% zatrudnionych w firmie pracowników. Wynik wyborów ważny jest tylko wtedy, gdy weźmie w nich udział 50% pracowników.
W ramach organizacji wyborów pracodawca powinien w szczególności:
- powiadomić pracowników o terminie przeprowadzenia wyborów:
- nie później niż 60 dni, gdy są to kolejne wybory do istniejącej rady ;
- przekazać informację o terminie zgłoszenia kandydatów do rady.
Czynne prawo wyborcze przysługuje wszystkim pracownikom oprócz pracowników młodocianych. Natomiast o wybór do rady pracowników może ubiegać się osoba, która przepracowała u danego pracodawcy nieprzerwanie, co najmniej rok, chyba że pracodawca działa krócej. O wybór do rady pracowników nie mogą się jednak ubiegać:
- pracownicy wchodzący w skład kolegialnego organu zarządzającego zakładem pracy,
- główni księgowi i radcy prawni,
- pracownicy młodociani.
Zgłoszenie następuje w formie pisemnej, w terminie 21 dni.Wybory członków rady przeprowadza komisja wyborcza, która działa w oparciu o regulamin ustalony przez pracodawcę i pracowników lub samego pracodawcę . Termin wyborów powinien – o ile jest to możliwe - przypadać na dzień roboczy. Wybory mają charakter bezpośredni i są przeprowadzane w tajnym głosowaniu na ogólnym zebraniu pracowników lub w sposób inny określony w regulaminie.
W razie niskiej frekwencji, można zorganizować drugie wybory
Warunkiem ważności wyborów jest udział, co najmniej 50% pracowników zatrudnionych w zakładzie pracy. Jeżeli nie uda się przekroczyć tego progu, wówczas po upływie 30 dni od dnia pierwszych wyborów przeprowadza się wybory kolejne. Ich wynik jest ważny bez względu na liczbę pracowników, którzy wzięli w nich udział.
4. Formalności po wyborach
Członkami rady zostają osoby, które uzyskały w wyborach kolejno największą liczbę głosów. Ich kadencja trwa 4 lata od dnia jej wyborów. Pierwsze posiedzenie rady zwołuje pracodawca w terminie 30 dni od dnia wyborów. Na pierwszym posiedzeniu rada dokonuje wyboru przewodniczącego oraz uchwala regulamin działania.
Uwaga na zmianę przepisów!
Kadencja rady pracowników wybranej przed 8 lipca 2009 r. wygasa, jeżeli liczba jej członków zmniejszy się poniżej 3 osób.
Należy również pamiętać, że obowiązkiem pracodawcy jest poinformowanie o nowej radzie Ministra Pracy w terminie 30 dni od dnia wyborów. Informację tę przekazuje się w terminie 30 dni od dnia wyborów według następującego wzoru:
INFORMACJA O RADZIE PRACOWNIKÓW
1. Nazwa pracodawcy ........................................
2. Adres (siedziba lub miejsce zamieszkania) pracodawcy ........................................
3. Data utworzenia rady pracowników ........................................
4. Liczba członków rady pracowników ........................................
5. Czy warunki informowania pracowników i przeprowadzania z nimi konsultacji:
1) zostały ustalone przez radę pracowników z pracodawcą lub
2) obowiązują regulacje ustawowe ........................................
6. Zakres ustaleń przyjętych przez radę pracowników z pracodawcą na podstawie, art. 5 ust. 1 i 2 ........................................
Objaśnienie:
Ad 4 - wskazać podstawę prawną, tj. art. 3 ust. 1 pkt 1, 2 lub 3.”.
5. Ochrona zatrudnienia członka rady
Umowa o pracę członka rady pracowniczej objęta jest szczególną ochroną. Aby zwolnić taką osobę należy uzyskać zgodę pozostałych członków rady. Podobnie jest w przypadku dokonania jednostronnej zmiany warunków płacy lub pracy na niekorzyść pracownika. Tu również wymagana jest zgoda.
Nieco inaczej jest w przypadku zwolnień grupowych. Jeżeli do nich dochodzi, to członków rady pracowniczej nie można zwolnić. Można jedynie wypowiedzieć im dotychczasowe warunki pracy lub płacy. Nawet wówczas jednak, jeżeli wypowiedzenie warunków pracy lub płacy powoduje obniżenie wynagrodzenia, pracownikowi przysługuje do końca okresu ochronnego dodatek wyrównawczy.
6. Utrata prawa do zasiadania w radzie pracowników
Członkowstwo w radzie ustaje w przypadku:- rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy,
- zrzeczenia się funkcji lub odwołania przez organizację związkową (w przypadku rady pracowników wybranej przed 8 lipca 2009 r. przez organizacje związkowe, lub pracowników spośród kandydatów zgłoszonych przez organizacje związkowe),
- zgłoszenia przez 50% pracowników zatrudnionych u pracodawcy, co najmniej przez 6 miesięcy wniosku w sprawie ustania członkowstwa.
Utrata prawa do zasiadania w radzie pracowników przez jej członka, powoduje obowiązek przeprowadzenia wyborów uzupełniających. Wyborów takich nie przeprowadza się jednak wobec rad powołanych przed 8 lipca 2009 r.
7. Koszty działania rady
Zarówno koszt wyborów, jak i działalność rady pracowniczej – finansowana jest przez pracodawcę. Zasady ponoszenia kosztów ustalane są w porozumieniu pomiędzy pracodawcą a radą. Natomiast koszty działalności rady pracowniczej wybranej przez organizacje związkowe ponoszą organizacje związkowe, które dokonały wyboru członków racy pracowników, albo których kandydaci zostali wybrani do rady, chyba że porozumienie pomiędzy radą pracowników a pracodawcą określa inne zasady.
Podstawa prawna:
- ustawa z 7.4.2006 r. o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji (Dz.U. z 2006 r., Nr 79, poz. 550),
- ustawa o zmianie ustawy o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacjiz 22.5. 2009 r. (Dz.U. Nr 97, poz. 805).
