Kontrola zwolnienia lekarskiego

Podczas choroby pracownik powinien postępować zgodnie z zaleceniami lekarza. Zdarza się jednak, że nasz podwładny wykorzystuje zwolnienie dla innych celów albo symuluje. Co możemy zrobić w takich sytuacjach?

Jednym z podstawowych narzędzi, jakimi dysponuje pracodawca jest prawo do kontroli wykorzystywania zwolnienia lekarskiego przez swojego podwładnego. Tu jednak należy pamiętać, że przepis ten dotyczy tylko tych płatników składek na ubezpieczenie chorobowe, którzy zgłaszają do ubezpieczenia powyżej 20 osób. Jeśli zatem zatrudniasz 20 osób lub mniej, kontrolę zwolnienia lekarskiego może wykonać tylko Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
 

1. Co zawsze powinien sprawdzać pracodawca?

Płatnik składek przyjmujący zwolnienie lekarskie od swojego pracownika zobowiązany jest przede wszystkim do skrupulatnej weryfikacji druku ZUS ZLA pod kontem formalnym i merytorycznym. Powinien zatem:

• ustalić czy zwolnienie nie zostało sfałszowane,
• sprawdzić czy zostało poprawnie wypełnione przez lekarza.

Jeśli zwolnienie sfałszowano…

Sfałszowanie zwolnienia lekarskiego to przerobienie, podrobienie lub jego wypełnienie niezgodnie z wolą lekarza, który je wystawił. Jeżeli zatem pracodawca wysnuwa podejrzenie, że zwolnienie zostało sfałszowane powinien wystąpić do lekarza leczącego o wyjaśnienie sprawy. W takiej sytuacji należy wstrzymać wypłatę wynagrodzenia lub zasiłku chorobowego. Jeżeli lekarz potwierdzi sfałszowanie dokumentu, wówczas pracodawca jest zobowiązany do powiadomienia prokuratora lub Policji o popełnianiu przestępstwa. Ma również prawo do rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę bez wypowiedzenia.

Jeśli lekarz błędnie wypełnił druk ZUS ZLA…

Zwolnienie lekarskie powinno być wypełnione przez lekarza poprawnie. Błędnie lub niedokładnie wypełnione zwolnienie nie może stanowić podstawy do wypłaty zasiłku. Jeżeli zatem w zaświadczeniu lekarskim występują błędy, których płatnik składek nie może zweryfikować na podstawie posiadanych dokumentów, wówczas powinien wyjaśnić te nieprawidłowości – w zależności od stwierdzonych błędów – z pracownikiem albo lekarzem, który to zaświadczenie wystawił.

2. Jak sprawdzić, czy pracownik wykorzystuje zwolnienie zgodnie z zaleceniami lekarza?

Kontrola prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy z powodu choroby polega na ustaleniu, czy ubezpieczony w okresie orzeczonej niezdolności do pracy:

• nie wykonuje pracy zarobkowej,
• nie wykorzystuje zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z jego przeznaczeniem lub celem,
• w przypadku opieki nad chorym członkiem rodziny: poza pracownikiem nie ma innych członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, mogących zapewnić opiekę choremu (nie dotyczy to sprawowania opieki nad chorym dzieckiem w wieku do 2 lat).

Krok 1.
Pracodawca wyznacza osoby (pracowników przedsiębiorstwa) i upoważnia je na piśmie do przeprowadzenia kontroli.
 

 Pobierz wzór upoważnienia do przeprowadzenia kontroli

Krok 2.
Upoważnieni pracownicy przeprowadzają kontrolę w miejscu zamieszkania, miejscu czasowego pobytu lub miejscu zatrudnienia osoby kontrolowanej.

 

Krok 3.
W razie stwierdzenia w trakcie kontroli, że ubezpieczony naruszył przepisy, osoby kontrolujące powinny sporządzić protokół, w którym wykazują, na czym polegało nieprawidłowe wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego. Protokół kontroli stanowi podstawę do wstrzymania wypłaty zasiłku chorobowego za cały okres objęty kontrolowanym zaświadczeniem lekarskim.
 

  Pobierz wzór protokołu kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich

Protokół ten należy przedłożyć również pracownikowi. Ma on prawo do wniesienia uwag lub sprzeciwu. Wątpliwości czy L-4 wykorzystywane było niezgodnie z jego celem rozstrzyga właściwa jednostka organizacyjna ZUS.

3. Gdy podejrzewamy, że pracownik symuluje – występujemy do ZUS

W razie podejrzenia o bezpodstawne wystawienie zaświadczenia lekarskiego pracodawca może wystąpić do właściwego organu ZUS o skontrolowanie zwolnienia. O ile płatnik składek może skontrolować sposób wykorzystywania zwolnienia od pracy, to nie może orzec, czy pracownik jest zdrowy, czy może symuluje chorobę. Do tego upoważniony jest tylko lekarz orzecznik ZUS. Dlatego w sytuacji, gdy pracodawca podejrzewa pracownika o symulowanie choroby powinien wystąpić do ZUS o skontrolowanie pracownika, opisując okoliczności sprawy.
 

4. ZUS może sprawdzić zwolnienie lekarskie bez zalecenia pracodawcy

Kontrola zwolnienia lekarskiego może też nastąpić z wewnętrznego zalecenia organu ZUS. Ma on prawo do weryfikacji prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby oraz wystawiania zaświadczeń lekarskich. O kontroli i jej  wyniku ZUS informuje pracodawcę. W chwili stwierdzenia nieprawidłowości zwolnienia lekarskiego pracodawca jest zobowiązany do wstrzymania wypłaty zasiłku chorobowego.

Podstawa prawna

• art. 8-9, art. 17, art. 53-58, art. 68 ustawy z 25.6.1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 1999 r. Nr 60, poz. 636 ze zm.),
• rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 27.7.1999 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy oraz formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich (Dz. U. z 1999 r. Nr 65, poz. 743),
• § 8 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad i trybu kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy oraz formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich,
• art. 304 § 1 i 2 ustawy z 6.6.1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.),
• art. 52 § 1 pkt 2 K.p.